- منبت کاری سنتی ایرانی
این سبک از منبت کاری به علت قدمت زیاد در ایران، به نام منبت کاری سنتی ایرانی شناخته شده است. در این شیوه، عمق زمینه کم و در حدود 1 تا 3 میلی متر است که به ندرت تا 5 میلی متر نیز ممکن است برسد. روش کنده کاری در منبت کاری سنتی ایرانی بصورت نیمه عمیق (بارولیف) یا عمیق (اورلیف) است. قسمت های برجسته اختلاف سطح و بلندی کمتری نسبت به هم دارند و حتی شیب ها و انحناهای سطحی نیز ملایم هستند. شکل روسازی در این روش بستگی به منبت کار دارد و به همین دلیل در آثار هنرمندان سنتی کمی متفاوت است. اگرچه در این شیوه انحناهای سطح ملایم و شباهت کمتری به جزئیات طبیعت دارد، ولی در عوض سعی می شود در آن شیارها و بافت های تزئینی زیادی بوجود آید تا طرح پر کار تر جلوه کند.
نقوشی که عمدتا در این سبک اجرا می شود، بیشتر شامل نقوش سنتی ایران نظیر نقوش هندسی، ختایی، اسلیمی، مینیاتور، خوشنویسی و به ندرت اژدها، سیمرغ و شکارگاه است.
در اجرای طرح های منبت کاری سنتی ایرانی، از ابزار ظریفی به نام «چاقو منبت» استفاده می شود و اغلب از چوب درختانی نظیر گلابی، شمشاد، نارنج، فوفل، گردو، عناب و چنار استفاده می شود.
- منبت کاری فرنگی
این سبک منبت کاری در زمان قاجار از اروپا به ایران وارد شد. در حال حاضر بیشتر منبت کاران به ویژه مبل سازها با این سبک کار می کنند. البته برخی نیز این شیوه را با روش سنتی به طور همزمان به کار می برند. این شیوه اجرای حجم، معمولا از نوع نیمه عمیق (بارولیف) یا عمیق (اورلیف) است و عمق زمینه نیز زیاد و به چند سانتیمتر می رسد. به خاطر ارتفاع زیاد کنده کاری در این نوع منبت کاری، می توان قسمتهای مختلف برجسته را با اختلاف سطح و ارتفاع زیاد ایجاد كرد. در این شیوه اگرچه اغلب اجزا منبت کاری درشت هستند ولی انحناهای سطحی با شدت زیاد اجرا می گردند و تا حد زیادی به طبیعت شباهت دارند.
نقوش مورد استفاده در این شیوه عمدتا نقوش انتزاعی خاص به نام "برگ فرنگی" و "پیچك فرنگی" است كه شباهت زیادی به برگ كاهو و كلم دارد. این نوع منبت به وسیله انواع مغار انجام می شود.
- منبت کاری قالب سازی
منظور از قالب همان مهر یا قالب چاپ قلمکار است که ساخت آن در ایران سابقه طولانی دارد. برای ساخت این مهر، کافی است آن را به نحوی کنده کاری نمایند که تمام قسمت های برجسته هم سطح باشند تا به هنگام چاپ پارچه همه نقش مهر به صورت یکجا به روی رنگ و پارچه انتقال یابد. بنابراین، سبک حجمی «نیم برجسته» است و اصلا نیازی به روسازی ندارد. قالب قلمکار معمولا با چوب گلابی ساخته می شود و کنده کاری در مقطع عرضی چوب به وسیله ابزارهایی شبیه به چاقو منبت انجام می گیرد.
نقوش بکار رفته عمدتا سنتی و گاهی پرکار و گاهی دارای اجزای درشت است.
- منبت قلم زنی
منبت بسیار ریز و ظریفی است که به وسیله ابزارهای باریک و در حد سوزن به روی چوب های خیلی فشرده انجام می شود.
- منبت معرق
نوعی الحاقی به روی زیرساخت است. برای اجرای این روش ابتدا براساس طرح، قطعاتی از چوب های مختلف دوربری و سپس جداگانه منبت كاری می شوند و نهایتا طبق طرح در كنار هم به روی زیرساخت چسبانده می شوند.
- منبت مشبک
معمولا برای اجرای این شیوه از منبت کاری، ابتدا طرح را به روی زیرساخت منتقل می نمایند. سپس برخی یا همه زمینه ها را بریده خارج می نمایند تا کار مشبک شود، آنگاه به روی قسمت های برجسته (متن) شروع به کنده کاری می نمایند. بدیهی است در این شیوه اگر نوع انحناهای حجم برجسته با شکل قسمت مشبک هماهنگ باشد، طرح از زیبایی بیشتر برخوردار خواهد بود.
- منبت تیشه ای
نوعی منبت درشت است كه اجزای كم كار و "زیر و رو اندازی" و "رو سازی" خفیف دارد. این منبت با تیشه نجاری و بدون پرداخت و ریزه كاری انجام می گیرد.
- منبت سایر مصالح تكمیلی
به این مطلب امتیاز بدهید:
موضوعات مرتبط با این مطلب :
برچسب ها: